U utorak, 26. aprila 2022. godine, u organizaciji Muzeja žrtava genocida i Matice srpske, u svečanoj sali Matice srpske u Novom Sadu održano je predavanje istoričara g. dr Dragana Cvetkovića, muzejskog savetnika u Muzeju žrtava genocida, na temu ,,Holokaust u okupiranoj Srbiji : Numeričko određenje i kvantitativna analiza gubitaka na primeru logora na beogradskom sajmištuʼʼ.
Osnova za ovo predavanje bilo je nedavno objavljeno drugo izdanje kapitalne naučne studije dr Dragana Cvetkovića pod naslovom „Od Topovskih šupa do Sajmišta : Kvantitativna analiza Holokausta u okupiranoj Srbiji“. Recenzenti ove dragocene naučne studije bili su istoričari prof. dr Milan Ristović, dr Milan Koljanin i dr Milovan Pizari.
Tokom predavanja rasvetljena je do sada nedovoljno obrađena tema unutrašnje strukture u Holokaustu pretrpljenih gubitaka jevrejske zajednice na teritoriji okupirane Srbije tokom Drugog svetskog rata.
Da bi se razmere stradanja jevrejske zajednice okupirane Srbije pravilno shvatile potrebno ih je komparativno prikazati, odnosno sagledati u odnosu na pretrpljene gubitke drugih naroda sa okupirane teritorije. U tom smeru je i istraživački rad dr Cvetkovića bio posebno usmeren na polnu, starosnu, obrazovnu i profesionalnu strukturu jevrejskih žrtava koji u širem smislu prati regionalnu i lokalnu „dinamiku“ Holokausta, ulogu najmasovnijih gubilišta kao što su logori na beogradskom Starom Sajmištu, u Topovskim šupama, na Banjici, na Crveni krst u Nišu i dr.
Ranije u toku dana, stručnjaci Muzeja žrtava genocida istoričari g. dr Dragan Cvetković i g. Bojan Arbutina, prisustvovali su komemorativnom okupljanju u organizaciji Jevrejske opštine Novi Sad u spomen na dan kada su okupacione vlasti 1944. godine sprovele masovnu deportaciju novosadskih Jevreja u nacističke logore smrti na istoku Evrope.Komemorativno okupljanje održava se u okviru kompleksa sinagoge u Novom Sadu.
,,Uzimajući u obzir različite podatke o strukturi pripadnika jevrejske populacije, kako one pre Drugog svetskog rata tako i one nastale tokom holokausta kao i popise žrtava i druga svedočanstva, Dragan Cvetković ne samo da rekonstruiše polnu, starosnu, obrazovnu, profesionalnu strukturu jevrejskih žrtava već prati regionalnu i lokalnu „dinamiku“ holokausta, ulogu najmasovnijih gubilišta, kao što su logori Sajmište, Topovske šupe, Banjica, Crveni krst, ali i onih rasutih širom Srbije.
Ovakav pristup, uz obilje grafikona, tabela i statističkog materijala, daje jednu preciznu sliku Holokausta bogatu podacima (koliko dozvoljavaju sačuvani izvori i drugi činjenički materijal), ali ne zamagljuje ili zanemaruje pravu prirodu i dimenzije ljudskog stradanja.
Pokazujući ovaj fenomen kroz, na prvi pogled, „hladne brojeve“, autor dodaje našim saznanjima puno konkretnih, vrednih zaključaka koji pokazuju da je u holokaustu nestalo Jevreja gotovo u potpunosti u nekim profesijama (do rata značajno zastupljenih), da je sistematično uništavanje jevrejskog stanovništva od strane nemačkog okupacionog aparata imalo kao rezultat i jedan strašan „statistički dokaz“ koji je, po svojoj visini, bio na samom vrhu efikasnosti ubilačke mašinerije u okupiranoj Evropi.“
(iz recenzije istoričara prof. dr Milana Ristovića)
O autoru
Dragan Cvetković (1969) je doktor istorijskih nauka i muzejski savetnik.
U Muzeju žrtava genocida rukovodi projektom revizije popisa „Žrtve rata 1941-1945“ iz 1964. godine. Takođe, učestvuje u prikupljanju i obradi građe, digitalizaciji i izradi dokumentacione baze Muzeja, te kao koautor u izradi izložbi.
Oblasti interesovanja su mu Drugi svetski rat na području Jugoslavije, ratni gubici stanovništva, genocid počinjen nad Srbima na celokupnom području NDH i Holokaust. Spektar istraživanja mu se kreće od pretrpljenih gubitaka na mikroplanu (naselja i opštine) do ukupnih gubitaka Jugoslavije.
Ravnomerno je posvećen istraživanju pretrpljenih gubitaka civilnog stanovništva, pripadnika partizanskog pokreta, kao i pripadnika Vojske Kraljevine Jugoslavije. Posebnu pažnju posvećuje fenomenu stradanja u koncentracionim i logorima smrti među kojima logori u Jasenovcu i na Starom sajmištu imaju istaknuto mesto.
Autor je monografije pod naslovom ,,Od Topovskih šupa do Sajmišta : kvantitativna analiza Holokausta u okupiranoj Srbiji“ (Beograd, 2020) i koautor knjige ,,Ljudski gubici Hrvatske 1941 – 1945. godine : Pitanja, primjeri, rezultati“ (Zagreb, 2005).
U naučnoj, stručnoj periodici i zbornicima radova publikovanim u zemlji i inostranstvu dr Dragan Cvetković objavio je više od 30 naučnih članaka i stručnih radova.
